wykłady plenarne

Prof. UW dr hab. Przemysław Gębal                                                                                                          Uniwersytet Warszawski, Instytut Lingwistyki Stosowanej

Od dydaktyki tekstów specjalistycznych do dydaktyzacji potrzeb zawodowych i społecznych. Kierunki rozwoju nauczania języków dla celów specjalistycznych

Nauczanie języków obcych dla celów specjalistycznych podlega ciągłym przemianom, podążając za nowymi tendencjami dydaktycznymi ukierunkowanymi działaniowo. Coraz częstsze uwzględnianie w programach zajęć lektoratowych potrzeb wynikających z realizacji konkretnych zadań zawodowych oznacza dla zajęć dydaktycznych konieczność szerszej integracji wiedzy i kompetencji merytorycznych z podejmowaniem działań językowych w kontekście społecznym.

Celem wystąpienia jest prezentacja współczesnych kierunków nauczania języków obcych dla celów specjalistycznych na poziomie akademickim. Ewolucja dydaktyki języków specjalistycznych ukazana zostanie w świetle zmieniających się standardów i założeń programowych językowego kształcenia akademickiego w Polsce.


 

Dr Małgorzata Jedynak                                                                                                                           Uniwersytet Wrocławski, Instytut Filologii Angielskiej

Uczenie na lektoratach przyjazne mózgowi czyli kilka słów o neurodydaktyce

Osiągnięcia neuronaukowe są obecnie wykorzystywane w wielu dziedzinach nauki, w tym w psychologii edukacyjnej, pedagogice, czy glottodydaktyce. Neurodydaktyka stanowi pomost pomiędzy neuronaukami a dydaktyką, starając się odpowiedzieć na pytanie jak w praktyczny sposób można wykorzystać potencjał i indywidualność naszego mózgu, tak aby proces uczenia był najbardziej efektywny. Neurodydaktyka jest stosunkowo nową dziedziną nauki. Od kiedy niemiecki dydaktyk matematyki Gerhard Preiß użył po raz pierwszy określenia neurodydaktyka minęło ponad trzydzieści lat, ale dopiero w ostatnich kilku latach pojawiło się ogromne zainteresowanie neurodydaktyką, co niewątpliwie ma związek z intensywnym rozwojem technologii badania mózgu (tomografy i skanery).

Dzięki neurobiologii i neuropsychologii wiemy, że mózg uczy się poprzez skojarzenia – zarówno na poziomie semantycznym, jak i sensorycznym, a wewnętrzna motywacja i zadowolenie wynikające z własnych dokonań nie rodzą się same, ale są zależne od neuroprzekaźników takich jak dopamina i endogenne opioidy uwalniane przez pewne obszary mózgu. Wiemy również, że korzystanie z nowych technologii przyczynia się do dezaktywacji pewnych obszarów mózgu specjalizujących się w przetwarzaniu informacji. Wiedza neurobiologiczna leżąca u podstaw procesu uczenia się języka pozwala lektorom języka obcego zaplanować lekcję w ten sposób, aby wydobyć z ucznia największy potencjał.

Podczas mojego wystąpienia chciałabym odpowiedzieć na następujące pytania:

  1. Czy lektoraty języka obcego funkcjonujące w obecnej formule na uczelniach wyższych wspierają naturalny proces uczenia się?
  2. Czy lektoraty języka obcego umożliwiają indywidualny rozwój każdego studenta?
  3. Czy istnieje potrzeba stworzenia nowej formuły lektoratów języka obcego?

 Powyższe pytania wydają się zasadne biorąc pod uwagę fakt, że model kształcenia językowego funkcjonujący obecnie na uczelniach wyższych powstał w czasach, gdy badania neuronaukowe nad procesem uczenia się nie były jeszcze zaawansowane.


 

Prof. dr hab. Anna Michońska-Stadnik                                                                                     Uniwersytet Wrocławski, Instytut Filologii Angielskiej

Student uzdolniony językowo – wyzwanie i nadzieja dla lektorów

Studenci szczególnie uzdolnieni językowo stanowią obecnie coraz bardziej zauważalną grupę uczących się. Posługują się płynnie kilkoma językami obcymi, mają bogaty zasób słownictwa, nierzadko specjalistycznego. Można zaobserwować ich odrębne zachowania w grupie, co często powoduje trudności z właściwym zaplanowaniem zajęć lektoratowych, a także problematyczne relacje społeczne.

W referacie przedstawię trzy główne grupy zagadnień:                                                                                 1/ Definicje i charakterystyczne cechy zachowań zdolnych uczniów/studentów, także w relacji do tzw. testów uzdolnień językowych;                                                                                                                  2/ Strategie uczenia się języków obcych, najczęściej wybierane przez uzdolnionych studentów, nierzadko wielojęzycznych;                                                                                                                                3/ Propozycje sposobów postępowania na lektoratach ze studentami szczególnie uzdolnionymi językowo.


 

Prof. dr hab. Mirosław Pawlak                                                                                                                    Uniwersytet Adama Mickiewicza, Kalisz                                                                                                   Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, Konin

Nauczanie języka obcego na lektoratach – wyzwania i propozycje rozwiązań

Nauczanie języka obcego na lektoratach wiąże się z wieloma problemami, z których część ma wymiar systemowy, a część wiąże się z istotnymi zmianami przygotowaniu i profilu obecnych studentów. I tak na przykład, nauczanie języków obcych jest często traktowane po macoszemu w planach i programach studiów, widoczny jest brak kontynuacji między etapami edukacyjnymi, poziom językowy studentów pozostawia sporo do życzenia, a ich oczekiwania co do sposobu prowadzenia zajęć często odbiegają od tego, jak one się w rzeczywistości odbywają. Celem wystąpienia jest prezentacja tego typu wyzwań oraz przedstawienie propozycji rozwiązań, zarówno w odniesieniu do polityki edukacyjnej, podejścia do nauczania języków obcych w wyższych uczelniach, jak i konkretnych działań dydaktycznych podczas zajęć.


 

Prof. dr hab. Teresa Siek-Piskozub                                                                                                            Uniwersytet Adama Mickiewicza, Poznań

Ewolucja podejścia do nauczania języka dla celów specjalistycznych

Zainteresowanie nauką języka specjalistycznego sięga lat 60., kiedy to zaczęto rozróżniać między nauczaniem języka dla celów ogólnych i specjalistycznych (tj. zawodowych). W trakcie minionych lat wyróżnić można różne fazy rozwoju tej subdyscypliny językoznawstwa stosowanego. Z jednej strony odkrycie słabości danego podejścia i rozwój nowych domen badawczych w językoznawstwie, z drugiej odwołanie się do nowych psychologicznych teorii uczenia się, powodowało poszukiwanie nowych rozwiązań glottodydaktycznych.

Pierwszy trzy etapy to efekt rozwoju językoznawstwa jako dyscypliny naukowej. Początkowo analiza rejestru typowego dla danej dziedziny skutkowała tworzeniem sylabusów zawierających tylko te struktury i słownictwo, które wykorzystywane są w tekstach typowych dla dziedziny. Kolejna faza dotyczyła analizy retoryki specyficznej dla dziedziny i kładzenie nacisku na użycie języka. Stało się to możliwe dzięki rozwojowi nowej dziedziny badań, tzw. analizy dyskursu, której dokonywali językoznawcy zainteresowani różnymi kontekstami użycia języka co doprowadziło do zmiany paradygmatu językoznawczego (z formalnego na funkcjonalny). Trzecią fazę charakteryzuje pogłębiona analiza sytuacji docelowej, w której język ma być wykorzystywany. Wpływ na owo podejście miała zainicjowana przez Richtericht (1983) analiza potrzeb użytkowników języka w różnych sytuacjach i kontekstach zawodowych.

Czwarty etap to intensywniejsze uwzględnienie sprawności jakimi charakteryzować powinien się uczący. Glottodydaktyka, pod wpływem psychologii kognitywnej, w większym stopniu uwzględniła procesy poznawcze zachodzące w trakcie uczenia się i komunikacji. Położono nacisk na rozumienie tekstów autentycznych o charakterze akademickim czy zawodowym oraz umiejętność interpretowania procesów zachodzących w trakcie użycia języka. Piąty etap związany jest z ogólną tendencją w dydaktyce do autonomizowania ucznia. Uczeń z jego potrzebami poznawczymi, emocjonalnymi, społecznymi znalazł się w centrum zainteresowania glottodydaktyków nauczających na różnych etapach rozwoju językowego i w różnych kontekstach. W podejściu tym podkreśla się, że nie tylko treści, z którymi zapoznaje się uczący, są niego ważne, ale również działania, które wykonuje aby je przyswoić. W podejściu tym integruje się wcześniejsze koncepcje, a zwłaszcza znajomość sytuacji docelowej, w której uczącemu przyjdzie się komunikować, oraz jego docelowych potrzeb komunikacyjnych uczącego, ale też uzupełnia się program nauczania o potrzeby (zarówno poznawcze jak i emocjonalne) związane z procesem uczenia się.

Glottodydaktyka, a w tym nauczanie języka specjalistycznego, wkracza obecnie w kolejną fazę. Dzieje się tak za sprawą nowego trendu w dydaktyce i glottodydaktyce, tj. holistycznego podejścia do rozwoju jednostki i propagowania integracji treści przedmiotowych z nauczaniem języka. Dotyczy to zarówno nauczania na niższych szczeblach jak i na poziomie akademickim. Kolejny wpływ ma coraz powszechniejsze uznanie międzykulturowej kompetencji komunikacyjnej (MKK) (Byram 1997) jako celu nauczania języka, w tym języka obcego. MKK różni się jakościowo od komunikacyjnej kompetencji rodzimego użytkownika danego języka, będącego modelem wcześniejszych podejść do nauczania. Uwzględniony zostaje wielokulturowy kontekst w jakim język może być używany (Stojaković 2015).

W trakcie prezentacji omówię wcześniejsze podejścia wskazując na ich słabości. Odwołam się też do najnowszych koncepcji oraz wskażę wyzwania jakie stoją przed nauczycielami języka obcego.

 

Literatura

Byram, M. 1997. Teaching and assessing intercultural communicative competence. Clevedon: Multilingual Matters.

Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment. 2001.Strasbourg: Council of Europe.

Richterich, R. (ed.) 1983. Case studies in identifying language needs. Oxford: Pergamon.

Stojaković, N. (ed.). 2015. Visitas of English for Specific Purposes. New Castle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing.